Trong học kỳ này, Dịu được học môn Tâm lý học Tổ chức, và buổi học thứ 3 đã để lại cho Dịu nhiều suy nghĩ, đó chính là An toàn tâm lý trong lao động. Trong các vấn đề tâm lý diễn ra tại nơi làm việc, có một cụm từ Nonfatal Assault – Chỉ những hành vi bắt nạt không gây tử vong, được sử dụng nơi công sở ý chỉ những hành vi có xu hướng chì chiết, đổ thừa, đâm sau lưng,… và khi bị ảnh hưởng lâu dài, hậu quả là Căng thẳng kéo dài hoặc hội chứng Burn Out – Tình trạng không còn động lực để tiếp tục cố gắng, đặc biệt là khi những cố gắng trong quá khứ đã không đem lại kết quả như mong muốn.
Khi tham gia khoá học Search Inside Yourself tại học viện Pace, nơi Dịu được học về Sử tỉnh thức (Mindfulness), Trí Tuệ Cảm Xúc (EQ) và Lãnh đạo với lòng trắc ẩn (Mindful Leadership), Dịu đã được giới thiệu về Tiến sĩ Marshall Rosenberg, tác giả của cuốn sách Giao tiếp bất bạo động (Nonviolent Communication), tác giả đã viết như sau: “Bạn có thể nghĩ rằng chỉ hành vi thể xác mới dẫn đến “bạo lực”, nhưng chính ngôn từ chúng ta sử dụng hàng ngày mới là thứ gây ra nhiều đau khổ và tổn thương nhất, cả cho người khác và cho chính mình.” Nói ngắn gọn, Giao tiếp bất bạo động là ngôn ngữ của lòng trắc ẩn nhằm giúp bạn cải thiện khả năng giao tiếp và chất lượng mối quan hệ với bản thân và với người khác.
Và cuối tháng 8 vừa qua, Dịu vừa tham gia chuyến đi Làng Mai tại Thái Lan cùng với cộng đồng LCV, sau chuyến đi, bản thân Dịu đã có nhiều thay đổi và lắng lòng suy nghĩ nhiều hơn. Ở Làng Mai, Dịu được học về 5 Giới Tân Tu, trong đó, giới thứ 4 đó là Ái ngữ và Lắng nghe, mở đầu là câu “Ý thức được những khổ đau do lời nói thiếu chánh niệm và thiếu khả năng lắng nghe gây ra, con nguyện học hạnh Ái ngữ và Lắng nghe để có thể hiến tặng niềm vui cho người và làm vơi bớt nỗi khổ đau của người.” – Bản thân đã nhớ đến câu này:
“Người nói có thể không nhớ nhưng người nghe có thể nhớ mãi không quên”
Dịu đã nhớ về những buổi “HR listen” tại công ty trước đây và suy nghĩ… nếu ở nơi công sở, mọi người cũng ý thức việc sử dụng ái ngữ thì sao nhỉ?
Ái ngữ chỉ lời nói, thái độ, thể hiện sự quan tâm, ân cần khích lệ của mình đối với người khác dù chỉ là sự gật đầu, mỉm cười,…
Khi lắng nghe nhiều câu chuyện không chỉ đến từ Coachee, mà từ những người bạn, những người đồng nghiệp về những câu chuyện nơi công sở, hay mọi người vẫn thường gọi là Drama nơi công sở, bản thân Dịu phải nhìn lại bản thân mình đã từng mắc những sai lầm tương tự trong quá trình giao tiếp không, và chắc chắn vẫn có. Nhưng khi hiểu được tầm quan trọng của ái ngữ trong giao tiếp, Dịu bắt đầu quan sát và chú tâm nhiều hơn trong lời mình nói, đặc biệt là trong công việc của Dịu.
Trong một buổi trò chuyện, bạn Dịu chia sẻ về khó khăn của bạn trong công việc đào tạo cho nhân viên mới, bạn thường khá thẳng thắn và Dịu dùng đúng từ mà bạn miêu tả bản thân đó là “cục súc” và bạn cũng quen với điều đó rồi, khó sửa. Và sau khi trao đổi, bạn Dịu cũng quyết định quan sát lại bản thân khi đào tạo cũng như sử dụng cách trao đổi nhẹ nhàng, ân cần hơn.
Bản thân Dịu cũng từng có những trải nghiệm “đau thương” từ những lời nói không được ái ngữ trong quá trình đi làm, đi học, trong cuộc sống. Việc chọn lọc từ ngữ phù hợp, thái độ diễn đạt là cách để dễ đi vào lòng người.
Thật ra tình huống này, sẽ phụ thuộc vào ngữ cảnh diễn ra, không thể lúc nào cũng cứng rắn, thẳng thắng hoặc lúc nào cũng nhẹ nhàng, ân cần. Ái ngữ là một cách trau chuốt, chọn lọc từ ngữ và kèm với cách mình diễn đạt những câu từ đó.
Trong giao tiếp bất bạo động, tác giả đã đề cập bản chất con người chúng ta vốn dĩ là nhân ái, với khát khao cho đi và nhận lại tình yêu thương. Tuy nhiên, trong quá trình trưởng thành, chúng ta thường bị dạy dỗ những hình thái “giao tiếp xa rời sự sống” khiến cho lời nói và hành động của mình có thể gây tổn thương cho bản thân và người khác.
- Phán xét đạo đức, khi chúng ta đánh giá những người có hành vi trái ngược với giá trị của mình là tồi tệ hay sai lầm.
- So sánh, điều này gây cản trở chúng ta trong việc thể hiện lòng trắc ẩn đối với chính mình và người khác.
- Chối bỏ trách nhiệm, một kiểu giao tiếp thể hiện sự thiếu nhận thức rằng mỗi người trong chúng ta đều phải chịu trách nhiệm về suy nghĩ, cảm xúc và hành động của chính mình.
- Ra lệnh, tạo ra cảm giác lo sợ cho người đối diện rằng họ có thể bị đổ lỗi hoặc trừng phạt nếu không tuân theo yêu cầu.
Từ những yếu tố này, chúng ta cần nhận thức và chuyển mình về cách giao tiếp, để nuôi dưỡng sự kết nối và tình yêu thương trong xã hội. Việc hiểu lầm nhau trong trong việc xảy ra khá thường xuyên, tác giả Marshall đề cập trong sách về Cách thể hiện yêu cầu của bản thân một cách hiệu quả thông qua 4 bước:
- Quan sát: Quan sát là một yếu tố thiết yếu trong Giao tiếp bất bạo động, khi chúng ta mong muốn diễn đạt chân thật và rõ ràng những gì đang xảy ra bên trong chúng ta đến người khác. Nếu chúng ta nhầm lẫn giữa quan sát và đánh giá, thì khả năng người đối diện tiếp nhận được thông điệp thực sự mà chúng ta muốn truyền tải sẽ bị suy giảm đáng kể. Việc tách biệt quan sát với những nhận định chủ quan không chỉ giúp cho thông điệp của chúng ta trở nên dễ hiểu hơn, mà còn góp phần tạo ra một không gian giao tiếp mở và đầy sự đồng cảm. Quan sát mà không mang theo nhận xét là hình thức cao nhất của trí tuệ con người.
- Diễn đạt cảm nghĩ: Việc mở lòng và bày tỏ cảm xúc có thể trở thành một chìa khóa quan trọng trong việc giải quyết mâu thuẫn. Giao tiếp bất bạo động nhấn mạnh sự khác biệt giữa những từ miêu tả cảm xúc chân thật và những từ mang tính suy nghĩ, phán xét hay đánh giá. Bằng cách phát triển vốn từ vựng cảm xúc của mình, bạn có thể nâng cao khả năng nhận định và diễn đạt những cảm xúc đa dạng, từ đó tạo dựng một mối kết nối sâu sắc hơn với chính mình và với người khác. Sự rõ ràng trong cảm xúc không chỉ làm phong phú thêm khả năng giao tiếp mà còn giúp xây dựng sự thấu hiểu và cảm thông trong mọi mối quan hệ.
- Nói ra nhu cầu: Yếu tố thứ ba của Giao tiếp bất bạo động đòi hỏi chúng ta chịu trách nhiệm cho những cảm xúc của mình bằng cách bày tỏ những nhu cầu của mình. Hành vi hoặc lời nói của người khác chỉ có thể là tác nhân kích thích, chứ không bao giờ là nguyên nhân, của cảm xúc của chúng ta. Ở nhiều nơi trên thế giới, khi người ta bày tỏ nhu cầu của mình, họ sẽ bị phán xét và chỉ trích, khiến việc bày tỏ cảm xúc trở nên đáng sợ đối với nhiều người, Điều này đặc biệt đúng đối với phụ nữ, những người đã được dạy để tin rằng họ cần phớt lờ những nhu cầu của bản thân để chăm sóc người khác.
- Yêu cầu giúp đỡ: Yếu tố thứ tư của Giao tiếp bất bạo động là đưa ra đề nghị – hành động cụ thể mà chúng ta muốn yêu cầu người khác làm để giúp cải thiện chất lượng cuộc đời chúng ta. Chúng ta cần đề nghị điều mình muốn, thay vì chỉ nói điều mình không muốn. Bên cạnh đó, chúng ta cần sử dụng “ngôn ngữ hành động”, thay vì yêu cầu một cách mơ hồ, chung chung. Mỗi khi nói, chúng ta càng rõ ràng về điều mình muốn nhận lại từ người khác, những nhu cầu của chúng ta càng có nhiều khả năng được đáp ứng. Để đảm bảo người kia thực sự hiểu điều chúng ta đã nói, chúng ta có thể đề nghị họ diễn đạt lại. Chúng ta cũng có thể đề nghị họ chia sẻ những phản ứng của mình khi nghe điều chúng ta nói. Việc ý thức về điều mình muốn nhận lại khi nói đặc biệt quan trọng trong một nhóm, vì nếu không thì chúng ta có thể khởi đầu những cuộc thảo luận vô ích, gây lãng phí thời gian của mọi người.
Đây là những ý mình muốn chia sẻ với mọi người và rất khuyến khích mọi người có thể mua sách của tác giả Marshall Rosenberg, tác giả của cuốn sách Giao tiếp bất bạo động, rất đáng để đọc một lần để có thể luyện tập thói quen sử dụng Ái Ngữ không chỉ trong cuộc sống mà trong công việc.
Vì Giới thứ 4 – Ái ngữ và Lắng nghe, nên bài viết tiếp theo, Dịu rất muốn chia sẻ về Kỹ năng Lắng nghe, đặc biệt là Lắng nghe sâu. Cảm ơn mọi người đã đọc đến đây